Κυδωνιώτες στην Ελλάδα και στον κόσμο
Τα άγονα εδάφη, η αύξηση του πληθυσμού καθώς και άλλοι παράγοντες συντέλεσαν, ώστε να δημιουργηθεί ένα κύμα μετανάστευσης, στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο ασφαλώς δεν άφησε αδιάφορους τους κατοίκους του χωριού. Έτσι, δειλά, δειλά ξεκινούν την εσωτερική μετανάστευση με κύριο κέντρο υποδοχής την Αθωνική πολιτεία. Στη συνέχεια η Κωνσταντινούπολη και η Αμερική υποδέχεται έναν σημαντικό αριθμό Κυδωνιώτων που ζουν, εργάζονται και δημιουργούν στα ξένα, τις προϋποθέσεις μιας καλύτερης ζωής για τους ίδιους αλλά και για τα μέλη που παρέμειναν στη γενέθλιά γη. Φίλεργοι και προοδευτικοί, οι μετανάστες, πια Κυδωνιώτες, χαρακτηριζόμενοι και από υψηλό βαθμό κοινωνικότητας αλλά και φιλοπατρίας, με την πρώτη ευκαιρία ιδρύουν σωματεία: <<Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ>> στην Κωνσταντινούπολη και ο Σύλλογος Βαντσιωτών <<Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ>> στο Ντιτρόιτ είναι τα πρώτα σωματεία που ιδρύθηκαν μακριά από την πατρίδα.
Παράλληλα μετά την απελευθέρωση με έδρα τις κυδωνιές οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού ιδρύουν το σύλλογο <<Η ΕΛΠΙΣ>> 1926. Ενώ το 1934 με τη συνένωση των συλλόγων <<ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ>> και <<ΕΛΠΙΣ>> προκύπτει νέος σύλλογος με το λογότυπο <<ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΥΔΩΝΙΩΤΩΝ Η ΕΝΩΣΙΣ>>. Η <<ΕΝΩΣΙΣ>> με έδρα τις Κυδωνιές, εξακολουθεί και σήμερα να δραστηριοποιείται στο χώρο με μόνο στόχο τη βελτίωση των συνθηκών ζωής για τους εναπομείναντες φύλακες των εστιών και της παράδοσης αφού η αστυφιλία, ασθένεια της εποχής κατάφερε να ερημώσει την ύπαιθρο και τα χωριά μας. Ο κύριος όγκος των Κυδωνιώτων εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη μετά τη δεκαετία του 1950. Αρκετές από τις οικογένειες προτίμησαν πλησιέστερα κέντρα υποδοχής, όπως Γρεβενά, Κοζάνη κ.α.
Η ίδρυση σωματείου στη Θεσσαλονίκη ήταν θέμα μηνών αν όχι ημερών. Στις 18 Νοέμβριου 1966 και ως ιδρυτικά μέλη αποφάσισαν την ίδρυση και λειτουργία στη Θεσσαλονίκη φιλοπροοδευτικού συλλόγου με την επωνυμία << Φιλοπροοδευτικός σύλλογος Κυδωνιώτων Θεσσαλονίκης >>. Στόχος του νεοϊδρυθέντος συλλόγου ήταν και θα είναι να παραμένει η σύσφιξη των σχέσεων των μελών και ή από κοινού αντιμετώπιση των προβλημάτων της ιδιαίτερης πατρίδας.
